09-11-2015

Wznowienie postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania nieruchomości we własność nieruchomości na podstawie wyroku TK

Opinia prawna

Dotycząca: wznowionego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania nieruchomości we własność nieruchomości na podstawie wyroku TK

  1. Czy Burmistrz miasta może żądać od dotychczasowego właściciela – aktualnie użytkownika wieczystego wniesienia opłaty rocznej z tytułu użytkowania za okres 2013-2015, tj. za okres w którym przysługiwało prawo własności?

  2. W jakim terminie powinna być wniesiona przedmiotowa opłata i czy z uwzględnieniem odsetek?

  3. W niektórych przypadkach uchylone zostały decyzje z 2012 roku. Czy w takiej sytuacji może mieć miejsce przedawnienie roszczenia?

Stan prawny:

Burmistrz Miasta nie ma podstaw prawnych do żądania od dotychczasowych właścicieli – aktualnie użytkowników - opłaty rocznej z tytułu użytkowania za okres 2013-2015, tj. za okres w którym przysługiwało im prawo własności.

Na podstawie art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: Kpa) można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową, lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja. W wyniku wznowienia organ po przeprowadzeniu postępowania: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej gdy brak jest podstaw do jej uchylenia albo jak w opisanym przypadku - uchyla decyzję dotychczasową gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie m.in. art. 145a i wydaje nową decyzję orzekającą o istocie sprawy. W opisanym stanie faktycznym zakończenie wznowionego postępowania nastąpiło decyzją, której rozstrzygnięcie obejmowało dwie kwestie: uchylenie decyzji dotychczasowej oraz rozstrzygnięcie istoty sprawy administracyjnej zakończonej tą uchyloną decyzją.

Rozstrzyganie co do istoty sprawy w postępowaniu administracyjnym polega na zastosowaniu obowiązującego prawa do ustalonego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. W ten sposób organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji realizuje cel postępowania administracyjnego, jakim jest urzeczywistnienie obowiązującej normy prawnej w zakresie stosunków administracyjnoprawnych, gdy stosunki te tego wymagają.

Zgodnie z art. 110 Kpa organ, który wydał decyzję jest nią związany od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia. Nie ma przy tym znaczenia czy decyzja jest niewadliwa, czy też wadliwa. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 lipca 1981 r., SA 1461/81 "(...) każda decyzja ostateczna korzysta z domniemania prawidłowości, a zatem organ administracji, który w znanych sobie okolicznościach wydał wadliwą decyzję uprawniającą, jest tą decyzją związany do czasu jej zmiany w sposób przewidziany prawem".

Należy zatem przyjąć, że od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z 2012 i 2013 roku były one obowiązującymi i Burmistrz Miasta był nimi związany do dnia wydania decyzji o ich uchyleniu i wydania nowych decyzji rozstrzygających o istocie sprawy. Od tego też czasu dotychczasowi użytkownicy stali się zgodnie z obowiązującym prawem właścicielami nieruchomości, decyzja bowiem oparta na obowiązujących przepisach prawa wykreowała nowy stan prawny nieruchomości.

W wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 roku (K 29/13) wznowione zostało postępowanie w przedmiotowej sprawie, wydana decyzja uchylająca decyzję poprzednią rozstrzygająca co do istoty sprawy.

Należy jednak zauważyć, iż decyzja uchylająca poprzednią decyzję przekształcającą prawo użytkowania wieczystego w prawo własności wywołała skutki ex nunc – na przyszłość (tak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 kwietnia 2011 roku sygn. II OSK 422/10: „…stwierdzenie nieważności decyzji powoduje skutki prawne z mocą ex tunc, a uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania - ex nunc.”; podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 13 listopada 2012 roku sygn. I OPS 2/12). Do czasu jej uchylenia w systemie prawnym funkcjonowała ona, jako decyzja oparta na obowiązującym stanie prawnym.

Zatem dopiero od dnia wydania w 2015 roku decyzji w wyniku wznowienia postępowania przestała obowiązywać poprzednia decyzja przyznająca prawo własności dotychczasowym użytkownikom wieczystym i dopiero od dnia doręczenia decyzji ponownie rozstrzygającej co do istoty sprawy, stali się oni ponownie użytkownikami wieczystymi. Dopiero od tego momentu istnieje podstawa żądania od nich wniesienia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. W latach bowiem 2013 - 2015 to obecny użytkownik a nie Gmina, na mocy ostatecznej decyzji Burmistrza Miasta z 2013 roku był właścicielem nieruchomości. Jako właściciel nieruchomości nie był zobowiązany do ponoszenia opłat związanych z użytkowaniem wieczystym na rzecz Gminy, stąd nie ma podstaw do występowania do niego o zapłatę.