09-11-2015

Zastosowanie odpowiednich stawek wynagrodzenia przy przydzieleniu 1 godziny nauczania indywidualnego tygodniowo i przy doraźnych zastępstwach

Opinia prawna

Dotycząca: zastosowania odpowiednich stawek wynagrodzenia przy przydzieleniu 1 godziny nauczania indywidualnego tygodniowo i przy doraźnych zastępstwach

Podstawa prawna:

  • ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U.2014.191 z póżn.zm.)

  • ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U.2014.1502 z późn. zm.)

Stan prawny:

Zgodnie z art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U.2014.191 z póżn.zm.)- zwana dalej „KN”; „Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i za godziny doraźnych zastępstw wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy”.

Przepis art. 35 ust. 3 KN zawiera ogólną regulację dotyczącą wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw. Szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw określa regulamin, o którym mowa w art. 30 ust. 6 KN, a w stosunku do nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzonych przez organy administracji rządowej - rozporządzenie ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, o którym mowa w art. 30 ust. 7 KN, oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, o którym mowa w art. 30 ust. 7a KN.

"Art. 35 ust. 3 KN przyznaje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw niezależnie od tego, czy zastępujący nauczyciel posiada kwalifikacje do prowadzenia zajęć z danego przedmiotu, czy też zajęcia prowadzone są zgodnie z planem i programem nauczania danej klasy" (rozstrzygnięcie nadzorcze wojewody świętokrzyskiego z dnia 3 czerwca 2009 r., NK.I-0911/97/2009, LEX nr 551528).

W piśmie z dnia 19 czerwca 2009 r. Ministerstwa Edukacji Narodowej SPS-023-9686/09 w sprawie Zasad rozliczania i organizacji pracy nauczyciela w godzinach nadliczbowych, stwierdzono, iż „Zgodnie z art. 30 ust. 6 pkt 2 KN i art. 30 ust. 6a KN organ prowadzący szkołę określa w regulaminie wynagradzania nauczycieli między innymi szczegółowe warunki obliczania i wypłacania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Definicja godzin ponadwymiarowych została ustalona ustawą. Są to godziny przydzielone nauczycielowi i ujęte w planie organizacyjnym szkoły. Ustalanie przez dyrektora szkoły, za jakie godziny ponadwymiarowe nauczycielowi nie przysługuje prawo do wynagrodzenia, jest przekroczeniem uprawnień ustawowych. Nauczycielowi przysługuje prawo do wynagrodzenia za każdą przepracowaną godzinę ponadwymiarową, natomiast w przypadku godzin niezrealizowanych wynagrodzenie przysługuje na mocy przepisów prawa pracy”.

 Nie przydziela się godzin ponadwymiarowych nauczycielom realizującym tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć zgodnie treścią art. 42 ust. 4a KN, a także nauczycielom korzystającym z obniżonego tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć – art. 42 a ust. 3 KN. Ostatni przypadek nie dotyczy dyrektorów i wicedyrektorów szkoły, nauczycieli pełniących inne stanowisko kierownicze w szkole, a także nauczyciela, który obowiązki kierownicze pełni w zastępstwie nauczyciela, któremu powierzono stanowisko kierownicze. Nie przydziela się również godzin ponadwymiarowych kobiecie w ciąży, osobie wychowującej dziecko do lat 4 oraz nauczycielowi w trakcie odbywania stażu chyba, że wyrażą zgodę na przedmiotowe. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe nie przysługuje w przypadku zawieszenia nauczyciela w pełnieniu obowiązków, które może nastąpić albo następuje w przypadku wszczęcia postępowania karnego lub złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego.

Należy się więc odnieść do art. 5 Kodeksu pracy, który stanowi, iż „Jeżeli stosunek pracy określonej kategorii pracowników regulują przepisy szczególne, przepisy kodeksu stosuje się w zakresie nieuregulowanym tymi przepisami”.

„Ustawy szczególne lub rozporządzenia (pragmatyki) regulujące odrębnie stosunki pracy pewnych grup zawodowych mają pierwszeństwo w stosowaniu przed kodeksem pracy. Do tych stosunków kodeks ma zastosowanie tylko w zakresie nieuregulowanym tymi ustawami lub rozporządzeniami. Stosowanie kodeksu wobec tych pracowników nie jest uzależnione od wyraźnego odesłania do niego, zawartego w tych odrębnych ustawach. Wystarczającą podstawą jest omawiany artykuł. Uregulowania szczególne (ustawy i wydane na ich podstawie rozporządzenia) mogą być dla pracownika mniej korzystne niż kodeks”.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2014 r., III PK 87/13 „Bezpodstawne jest dochodzenie roszczenia o odszkodowanie za naruszenie zakazu dyskryminacji płacowej lub zasady równego traktowania w służbie sędziowskiej (art. 5 k.p. w związku z art. 183a-3d k.p.) przez sędziego, któremu ustalono stawkę wynagrodzenia zasadniczego zgodnie z przepisami o wynagradzaniu sędziów sędziemu danego sądu, ponieważ wymienione delikty prawa pracy nie występują w służbowych stosunkach sędziów sądów powszechnych, których wynagrodzenia określają ściśle bezwzględnie obowiązujące przepisy o wynagrodzeniach sędziowskich”.

Przedmiotowy wyrok nie dotyczy stricte wynagrodzenia nauczyciela, jednakże określa zasadę stosowania przepisów szczególnych, jakimi w przedmiotowej sprawie są przepisy Karty Nauczyciela w stosunku do przepisów Kodeksu pracy, a w szczególności przepisów dotyczących zakazu dyskryminacji płacowej lub zasady równego traktowania.

W związku z tym przy wyliczaniu wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i doraźnego zastępstwa, zdaniem opiniującego należy stosować stawkę osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy, jak stanowi art. 35 ust. 3 KN.